Γυάρος, Σπιναλόγκα, Αμμόχωστος: Μια έκθεση για τις πληγές της ιστορίας

ώς διαχειρίζονται οι κοινωνίες τα τραυματικά κεφάλαια της ιστορίας τους; Τι απομένει από τις περιόδους βίας, διωγμών, πολέμων και εκτοπισμών και πώς διατηρείται η μνήμη τους μέσα από τους τόπους που τις σημάδεψαν; Σε αυτά τα ερωτήματα επιχειρεί να απαντήσει η έκθεση «Δύσκολες Κληρονομιές: Ελλάδα | Κύπρος | Τουρκία», που διοργανώνουν το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ) και το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης (ΜΙΕΤ), στο Μέγαρο Εϋνάρδου, από τις 5 έως τις 28 Νοεμβρίου 2026.

Μέσα από αρχιτεκτονικά μνημεία, ιστορικούς τόπους και κτίρια που συνδέθηκαν με σκοτεινές περιόδους του 20ού αιώνα και παλαιότερες εποχές, η έκθεση φωτίζει διαφορετικές όψεις της δύσκολης κοινής ιστορίας των τριών χωρών. Οι φυλακές της Γυάρου, η Σπιναλόγκα, η Αμμόχωστος, το Εβραϊκό Νεκροταφείο Θεσσαλονίκης, η Καρυά, τα ελληνικά χωριά της Κατοχής, το στρατόπεδο Χαϊδαρίου, τα οθωμανικά μνημεία, τα προσφυγικά και τα χωριά της Ιωνίας αποτελούν ορισμένους από τους τόπους που παρουσιάζονται μέσα από τη δουλειά ερευνητών και καλλιτεχνών από την Ελλάδα, την Τουρκία και την Κύπρο.

«Δύσκολη κληρονομιά»: Ένα παρελθόν σημαντικό για το σήμερα αλλά και αμφιλεγόμενο

Ο όρος «Δύσκολη κληρονομιά» περιγράφει ένα παρελθόν το οποίο αναγνωρίζεται ως σημαντικό για το σήμερα αλλά επίσης είναι αμφιλεγόμενο, αμήχανο, ή δεν τροφοδοτεί εύκολα την εθνική αυτοεπιβεβαίωση. Αντί για περηφάνεια, ενθαρρύνει τον αναστοχασμό, την μνήμη, την κοινωνική συμφιλίωση, την αυτοκριτική, την απότιση τιμής στα θύματα. Αντί να απλοποιεί, περιπλέκει την εικόνα μας για το παρελθόν, και αποκαλύπτει τις δύσκολες πτυχές του.

Ο επισκέπτης, μέσα από τα εκθέματα, έχει την ευκαιρία να ταυτιστεί με τον αδύναμο, να αναστοχαστεί πάνω στη βία και το τραύμα, να αναγνωρίσει την φωνή του ‘άλλου’ και να πραγματοποιήσει μία υπέρβαση. Σε αυτήν την αυθεντικά συλλογική έκθεση, έρχεται σε επαφή με το ερευνητικό έργο καταξιωμένων επιστημονικών φορέων, τα έργα σημαντικών καλλιτεχνών, τις συλλογές κρατικών αρχείων και μουσείων, και τη συνεισφορά της κοινωνίας των πολιτών.

Η έκθεση περιλαμβάνει ψηφιακές εφαρμογές, εμβυθιστικές τεχνολογίες (VR), πρωτότυπους χάρτες, προσωπικά αντικείμενα κρατουμένων, ηχοτοπία, φωτογραφίες και εικαστικά έργα.

Γενική επιμέλεια 
Καλλιόπη Αμυγδάλου, Βάλια Γιαλιά 

Επιμέλεια εκθεμάτων 
Γυάρος:  Σταύρος Σταυρίδης, Νίκος Μπελαβίλας, Βάλια Γιαλιά
Σπιναλόγκα: Στέλιος Λεκάκης
Αμμόχωστος#1 | ‘Το σινεμά παρέμεινε’: Γιάννης Τουμαζής, Eralp Kortach, Nurtane Karagil
Αμμόχωστος#2 | ‘Ανακατασκευάζοντας το Αλάσια’: Γιώργος Αρτόπουλος
Εβραϊκό Νεκροταφείο Θεσσαλονίκης: Λεόν Σαλτιέλ, Martin Barzilai
Καρυά: Valentin Schneider
Γερμανική Κατοχή στην Ελλάδα | GODB: Valentin Schneider
Μπλοκ 15 – Στρατόπεδο Χαϊδαρίου: Αγιάτις Μπενάρδου
Οθωμανικά Μνημεία | Otheritages: Ηλίας Κολοβός, Παναγιώτης Πούλος
Τοπία της Ανταλλαγής Πληθυσμών | Homeacross: Καλλιόπη Αμυγδάλου, Βάλια Γιαλιά, Νάσια Αντωνάτου 

Πληροφορίες Έκθεσης
Διεύθυνση: Μέγαρο Εϋνάρδου, Αγίου Κωνσταντίνου 20 & Μενάνδρου (πλησίον μετρό Ομόνοιας)
Διάρκεια: 5-28 Νοεμβρίου 2026
Ωράριο Λειτουργίας:
Πέμπτη, Παρασκευή 12.00-19.00
Σάββατο 11.00-15.00
Είσοδος Ελεύθερη
Επικοινωνία: events@eliamep.gr

Η φωτογράφηση της έκθεσης έγινε από τον Χαράλαμπο Λουϊζίδη, Εργαστήριο Τεκμηρίωσης για την Αρχιτεκτονική και την Πόλη, Σχ. Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ, ενώ κατά τη διάρκεια της έκθεσης θα πραγματοποιούνται προγραμματισμένες ξεναγήσεις.