Γαλλία /1,5 δισ. ευρώ για την αντιμετώπιση της έμφυλης βίας

ΟΓάλλος πρωθυπουργός, Σεμπαστιάν Λεκoρνί, προανήγγειλε  πριν λίγες μέρες με άρθρο του στη Le Monde, ένα πολυετές σχέδιο για την αντιμετώπιση της έμφυλης και σεξουαλικής βίας, με αρχική χρηματοδότηση 1,5 δισ. ευρώ για  το 2027.

Η ανακοίνωση έρχεται ενόψει της συζήτησης στη Βουλή, τον ερχόμενο Οκτώβριο, του νομοσχεδίου «για μια ολοκληρωμένη αντιμετώπιση της βίας κατά των γυναικών και των παιδιών». Υπενθυμίζεται πως η Γαλλία – η οποία ακολουθεί το ισπανικό παράδειγμα στα θέματα έμφυλης βίας– με διαδοχικά νομοθετήματα το 2024 και το 2025, αφαιρεί την επιμέλεια από γονείς που έχουν υπάρξει κακοποιητικοί απέναντι στις συντρόφους τους,  ένα αίτημα το οποίο διεκδικείται και στην Ελλάδα, όπου δυστυχώς ο νόμος Τσιάρα θέτει διαρκώς σε κίνδυνο γυναίκες και παιδιά.

Ο θάνατος της 11χρονης ενεργοποίησε το κράτος

Ο Λεκoρνί συνδέει την πολιτική πρωτοβουλία με τον θάνατο της 11χρονης Λιάνα, ο οποίος, όπως σημειώνει, ανέδειξε αδυναμίες των θεσμών. Η δικαστική έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη, υπογραμμίζει, και θα πρέπει να αποδώσει με ακρίβεια τα γεγονότα και τις ευθύνες. Παράλληλα, όμως, υποστηρίζει ότι «η υπόθεση επιβάλλει δράση».

Η Λιάνα εξαφανίστηκε το μεσημέρι της 29ης Μαΐου 2026, αμέσως μόλις σχόλασε από το σχολείο της στην πόλη Φλεράνς  στη νοτιοδυτική Γαλλία. Μετά από έξι ημέρες ερευνών, στις 4 Ιουνίου, η σορός της εντοπίστηκε κρυμμένη μέσα σε ένα εγκαταλελειμμένο σιλό σιτηρών σε αγροτική περιοχή. Ως κύριος ύποπτος συνελήφθη ο 41χρονος Ζερόμ Μπαρελά, ο οποίος ήταν πατέρας μιας φίλης της 11χρονης. Δύο μάρτυρες είχαν αναφέρει ότι είδαν τη Lyhanna στο αυτοκίνητό του την ημέρα της εξαφάνισης, ενώ στη σορό του κοριτσιού εντοπίστηκε και το DNA του.

Αυτό που πυροδότησε τεράστιες διαδηλώσεις στη Γαλλία με τη συμμετοχή χιλιάδων πολιτών, ήταν η αποκάλυψη ότι ο 41χρονος είχε καταγγελθεί στις αρχές 9 μήνες νωρίτερα (τον Αύγουστο του 2025) για τον βιασμό μιας άλλης ανήλικης. Ωστόσο, λόγω δικαστικής και αστυνομικής αδράνειας, δεν είχε ανακριθεί ποτέ για εκείνη την υπόθεση, με αποτέλεσμα να κυκλοφορεί ελεύθερος.

• Διαβάστε: Γαλλία / Τραγικό τέλος σε υπόθεση εξαφάνισης 11χρονης – Στο επίκεντρο 41χρονος με βαρύ παρελθόν

160.000 παιδιά στη Γαλλία πέφτουν κάθε χρόνο θύματα σεξουαλικής βίας

Σύμφωνα με τον Γάλλο πρωθυπουργό, η αντιμετώπιση της βίας δεν μπορεί να περιοριστεί στην καταστολή. Απαιτείται μια ευρύτερη κοινωνική και πολιτισμική αλλαγή, καθώς η έμφυλη και σεξουαλική βία εμφανίζεται σε διαφορετικά περιβάλλοντα, από την οικογένεια μέχρι τον ψηφιακό χώρο. Οι γυναίκες αποτελούν την πλειονότητα των θυμάτων, ενώ ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι τα στοιχεία για τα παιδιά καθώς εκτιμάται ότι περίπου 160.000 παιδιά στη Γαλλία πέφτουν κάθε χρόνο θύματα σεξουαλικής βίας.

Ο Λεκoρνί αναγνωρίζει ότι η χώρα διαθέτει ήδη σειρά μηχανισμών προστασίας. Μεταξύ αυτών είναι τα τηλέφωνα άμεσης ανάγκης για ανθρώπους που κινδυνεύουν, το ηλεκτρονικό βραχιόλι γεωεντοπισμού για τους θύτες, εξειδικευμένες αστυνομικές και δικαστικές μονάδες, οι δομές φιλοξενίας γυναικών και η ανεξάρτητη επιτροπή που εξετάζει θέματα αιμομιξίας  σεξουαλικής βίας κατά των παιδιών.

Στις πρόσφατες αλλαγές εντάσσει και τον νέο ορισμό του βιασμού που βασίζεται στη συναίνεση, καθώς και το νομοσχέδιο για την προστασία των παιδιών, το οποίο έχει ήδη εγκριθεί από τη γαλλική Εθνοσυνέλευση.

Το τελευταίο προβλέπει, μεταξύ άλλων, ελέγχους ποινικού μητρώου για όλους τους επαγγελματίες που εργάζονται με ανηλίκους, προστατευτικές εντολές για παιδιά, ρυθμίσεις σχετικά με τη διάρκεια των ερευνών για σεξουαλικά αδικήματα και αυστηρότερες ποινές για εκείνους που δρουν κατ’ εξακολούθηση.

Το νέο σχέδιο της γαλλικής κυβέρνησης φιλοδοξεί, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, να αντιμετωπίσει τον γραφειοκρατικό εφιάλτη στην περίπτωση της έμφυλης βίας. Οι δημόσιες υπηρεσίες εξακολουθούν συχνά να λειτουργούν ασύνδετα και αποσπασματικά, ενώ το θύμα βιώνει ενιαία και συνεχή την εμπειρία της βίας. Η πρόκληση, επομένως, είναι να δημιουργηθεί ένα σύστημα στο οποίο πρόληψη, προστασία, δικαιοσύνη και κοινωνική υποστήριξη θα λειτουργούν ως ενιαία αλυσίδα, οι υπηρεσίες θα λειτουργούν ως δίκτυο απόλυτα έτοιμο να περιθάλπει και κυρίως να προλαμβάνει.

Η γαλλική κυβέρνηση προαναγγέλλει ότι η χρηματοδότηση των 1,5 δισ. ευρώ από το 2027 θα αποτελέσει την αφετηρία αυτού του πολυετούς σχεδίου, το οποίο θα συζητηθεί παράλληλα με την προτεινόμενη «ολοκληρωμένη» νομοθεσία κατά της έμφυλης και σεξουαλικής βίας.

Είσαι κακοποιητής; Χάνεις την επιμέλεια

Στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, έχουν καταγραφεί δεκάδες θύματα του νόμου Τσιάρα, που ορίζει υποχρεωτική συνεπιμέλεια αναγκάζοντας μητέρες να συνευρίσκονται με τον κακοποιητή πρώην σύντροφο και παιδιά που έχουν καταγγείλει για βιασμό τον πατέρα, να διανυκτερεύουν στο σπίτι του.

Μνημειώδης έχει μείνει η φράση του βουλευτή της ΝΔ Γιάννη Λοβέρδου, ο οποίος είπε στη βουλή πως ένας άνδρας κακοποιητής (με τη  σύντροφο του) μπορεί να είναι καλός πατέρας.

Η Γαλλική κυβέρνηση που δεν συμμερίζεται αυτές τις επικίνδυνες απόψεις, έχει νομοθετήσει ώστε εάν ένας γονέας τελεί υπό επίσημη δικαστική έρευνα για σοβαρά εγκλήματα (όπως ενδοοικογενειακή βία κατά του άλλου γονέα, αιμομιξία ή σεξουαλική κακοποίηση), να αναστέλλονται αυτόματα όλα τα γονικά του δικαιώματα.

Αυτό σημαίνει ότι ο κατηγορούμενος χάνει προσωρινά το δικαίωμα να κρατά το παιδί, να διαμένει μαζί του ή να παίρνει αποφάσεις γι’ αυτό, προτού καν εκδοθεί η τελική καταδίκη. Παλαιότερα η αναστολή ίσχυε κυρίως όταν το έγκλημα στρεφόταν απευθείας κατά του παιδιού, ενώ τώρα αναγνωρίζεται πλήρως ότι η βία προς τον/τη σύντροφο καθιστά το περιβάλλον επικίνδυνο για το ίδιο το παιδί.

Σε περίπτωση που ο κακοποιητικός γονέας καταδικαστεί τελεσίδικα για εγκλήματα ενδοοικογενειακής βίας ή κακοποίησης, το δικαστήριο προχωρά στην πλήρη και οριστική αφαίρεση της γονικής μέριμνας. Στην πιο αυστηρή της μορφή, η ποινή αυτή στερεί από τον θύτη ακόμη και το δικαίωμα να ενημερώνεται για σημαντικές στιγμές ή αποφάσεις της ζωής του παιδιού του.

Η φιλοσοφία πίσω από αυτές τις αλλαγές στη Γαλλία είναι ότι ένα παιδί που γίνεται μάρτυρας βίας μεταξύ των γονέων του θεωρείται και το ίδιο θύμα ψυχολογικής κακοποίησης, επομένως η προστασία του υπερτερεί του δικαιώματος του θύτη να ασκεί τον γονικό του ρόλο.

Αυτό ψηφίστηκε το 2024,  όμως υπήρξε μια πολύ σημαντική και πρόσφατη δικαστική εξέλιξη τον Μάιο του 2026. Το Ανώτατο Δικαστήριο της Γαλλίας (Cour de cassation) εξέδωσε μια απόφαση-σταθμό που αυστηροποιεί και επεκτείνει ακόμα περισσότερο την εφαρμογή του νόμου στην πράξη. Σε εφαρμογή των πρόσφατων νομοθετικών κατευθύνσεων, οι γαλλικές αρχές επιβεβαίωσαν (στα τέλη του 2025) ότι η πλήρης αφαίρεση της γονικής μέριμνας λόγω ενδοοικογενειακής βίας συμπαρασύρει και καταργεί αυτόματα και το δικαίωμα επίσκεψης ή επικοινωνίας με το παιδί. Ο κακοποιητής δεν μπορεί πλέον να επικαλεστεί το «δικαίωμα διατήρησης προσωπικών σχέσεων» για να βλέπει το παιδί, εφόσον κριθεί επικίνδυνος

Μέχρι πρόσφατα, η αφαίρεση της γονικής μέριμνας αφορούσε κυρίως περιπτώσεις σωματικής βίας ή πολύ σοβαρών εγκλημάτων. Με την τελευταία του απόφαση, το δικαστήριο έκρινε ότι η συστηματική ψυχολογική παρενόχληση (harcèlement) του ενός συντρόφου προς τον άλλον, όταν γίνεται μπροστά στα παιδιά, αποτελεί εξίσου σοβαρή παραβίαση των γονικών καθηκόντων.