Καινοτομία: Χαμηλή η συμμετοχή ασφαλιστικών και συνταξιοδοτικών κεφαλαίων στην Ελλάδα

Περιορισμένη παραμένει η συμμετοχή ασφαλιστικών εταιρειών και συνταξιοδοτικών κεφαλαίων στη χρηματοδότηση της καινοτομίας στην Ελλάδα, σύμφωνα με την έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Science, Research and Innovation Performance of the EU 2026». Η χώρα κατατάσσεται μεταξύ των αγορών όπου η συμμετοχή αυτών των θεσμικών επενδυτών στο venture capital βρίσκεται κάτω από τη διάμεσο των χωρών που εξετάζονται, ενώ χαμηλό είναι και το μέγεθος των περιουσιακών στοιχείων τους σε σχέση με το ΑΕΠ.

Ειδικότερα, στα διαγράμματα που βασίζονται σε ανάλυση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, η Ελλάδα εμφανίζεται με χαμηλότερη συμμετοχή εγχώριων συνταξιοδοτικών κεφαλαίων στο venture capital, δηλαδή στα επενδυτικά κεφάλαια που χρηματοδοτούν νέες επιχειρήσεις με προοπτικές ανάπτυξης. Η σύγκριση αφορά τις δεσμεύσεις κεφαλαίων ως προς το ενεργητικό που διαχειρίζονται. Παράλληλα, κάτω από τη διάμεσο βρίσκεται και η συμμετοχή ξένων συνταξιοδοτικών κεφαλαίων, ως μερίδιο των συνολικών δεσμεύσεων στην εγχώρια αγορά.

Ανάλογη είναι η εικόνα για τις ασφαλιστικές εταιρείες. Η Ελλάδα τοποθετείται στην ίδια ομάδα με χώρες όπως η Βουλγαρία, η Τσεχία, η Ουγγαρία, η Πολωνία και η Ρουμανία, όπου συνδυάζονται χαμηλότερη εγχώρια και ξένη συμμετοχή στο venture capital και μικρότερο ασφαλιστικό ενεργητικό ως ποσοστό του ΑΕΠ. Η κατάταξη αποτυπώνει τη σχετική θέση της χώρας, χωρίς να προσδιορίζει το ύψος των ελληνικών επενδύσεων ή κάποιο συγκεκριμένο χρηματοδοτικό έλλειμμα.

Για μικρότερες αγορές, όπως η ελληνική, τα ευρήματα αναδεικνύουν τη σημασία της ανάπτυξης περισσότερων πηγών χρηματοδότησης για τις καινοτόμες επιχειρήσεις. Σύμφωνα με την έκθεση, το βάθος και η ρευστότητα των τοπικών αγορών venture capital επηρεάζουν την προθυμία των θεσμικών επενδυτών να τοποθετηθούν σε αυτές. Ταυτόχρονα, η μεγαλύτερη συμμετοχή τους μπορεί να βοηθήσει τις ίδιες τις αγορές να αναπτυχθούν.

Η αγορά των 250 δισ. ευρώ

Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, η έκθεση εντοπίζει μια ευρύτερη αναντιστοιχία μεταξύ των διαθέσιμων αποταμιεύσεων και των χρηματοδοτικών αναγκών της καινοτομίας. Οι θεσμικοί επενδυτές κατευθύνουν μεγάλο μέρος των χαρτοφυλακίων τους σε περιουσιακά στοιχεία χαμηλότερου κινδύνου, περιορίζοντας τις τοποθετήσεις σε venture capital και κεφάλαια που στηρίζουν την ανάπτυξη επιχειρήσεων.

Η αύξηση των τοποθετήσεων των συνταξιοδοτικών κεφαλαίων σε private equity, venture capital και υποδομές προς τα επίπεδα που καταγράφονται στις ΗΠΑ θα μπορούσε, σύμφωνα με την έκθεση, να κινητοποιήσει έως 250 δισ. ευρώ για καινοτόμα επιχειρηματικά εγχειρήματα. Πρόκειται για δυνητική κινητοποίηση πόρων, όχι για ήδη εξασφαλισμένη χρηματοδότηση.

Οι διαφορές μεταξύ χωρών παραμένουν σημαντικές. Η Γαλλία, η Ολλανδία και η Σουηδία εμφανίζουν υψηλότερη συμμετοχή τόσο εγχώριων όσο και ξένων συνταξιοδοτικών και ασφαλιστικών κεφαλαίων. Σε άλλες αγορές, η περιορισμένη κλίμακα των επενδυτικών σχημάτων και η χαμηλή ρευστότητα δυσκολεύουν την προσέλκυση μεγάλων θεσμικών επενδυτών.

Στα εμπόδια περιλαμβάνονται επίσης οι διαφοροποιήσεις στην εφαρμογή των ευρωπαϊκών κανόνων, η έλλειψη εξειδικευμένης τεχνογνωσίας και το υψηλό κόστος αξιολόγησης των επενδύσεων. Η έκθεση επισημαίνει ότι αρκετοί μικρότεροι θεσμικοί επενδυτές δεν διαθέτουν εσωτερική εξειδίκευση στο venture capital, ενώ έχουν περιορισμένη πρόσβαση σε τυποποιημένα στοιχεία επιδόσεων.

Ήδη εφαρμόζονται εθνικές πρωτοβουλίες για την προσέλκυση αυτών των κεφαλαίων. Στη Γαλλία, η πρωτοβουλία Tibi κινητοποίησε 15 δισ. ευρώ από ασφαλιστικές και συνταξιοδοτικά κεφάλαια σε πέντε χρόνια. Στη Γερμανία, το Wachstumsfonds συγκέντρωσε 1 δισ. ευρώ το 2023, ενώ η πρωτοβουλία WIN προβλέπει κινητοποίηση 12 δισ. ευρώ έως το 2030.