Στην ιστορία υπάρχουν οικονομικές μεταρρυθμίσεις που αλλάζουν ορισμένους δείκτες. Και υπάρχουν μεταρρυθμίσεις που επιχειρούν να αλλάξουν το ίδιο το οικονομικό μοντέλο μιας χώρας. Η Αργεντινή του Javier Milei ανήκει στη δεύτερη κατηγορία.
1.000 και κάτι ημέρες μετά την ανάληψη της προεδρίας, τον Δεκέμβριο του 2023, η χώρα δεν έχει ακόμη λύσει όλα τα προβλήματά της. Έχει όμως πετύχει κάτι που μέχρι πρόσφατα έμοιαζε σχεδόν αδύνατο.
Να σταματήσει έναν πληθωριστικό μηχανισμό που είχε γίνει μόνιμο χαρακτηριστικό της οικονομικής ζωής συνθλίβοντας τα εισοδήματα των εργαζομένων, να επαναφέρει τη δημοσιονομική πειθαρχία και τον έλεγχο των δαπανών και να μετακινήσει το οικονομικό κέντρο βάρους της Αργεντινής από κρατισμό προς την ελεύθερη αγορά.
Το αποτέλεσμα μέχρι σήμερα είναι εντυπωσιακό, αλλά όχι δίχως κόστος.
Το σημαντικότερο επίτευγμα του Milei είναι αναμφισβήτητα η κατάρρευση του πληθωρισμού. Παρέλαβε έναν ετήσιο πληθωρισμό που είχε ξεπεράσει το 200% και έφθασε στο 211% το 2023. Τον Αύγουστο του 2026, ο μηνιαίος πληθωρισμός περιορίστηκε στο 1,7%, το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 14 μηνών, ενώ ο ετήσιος ρυθμός κινείται γύρω στο 33,5%.
Η απόσταση από το 211% είναι τεράστια. Όμως η μάχη δεν έχει τελειώσει. Ο πληθωρισμός παραμένει πολύ υψηλότερος από τα επίπεδα των περισσότερων οικονομιών της περιοχής και η κυβέρνηση δεν έχει επιτύχει ακόμη τον στόχο της για μονοψήφιο πληθωρισμό. Το σημαντικό, ωστόσο, είναι ότι άλλαξε η κατεύθυνση.
Ο Milei επέλεξε από την πρώτη ημέρα ένα εξαιρετικά επιθετικό πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής. Οι περικοπές στις δημόσιες δαπάνες, ο περιορισμός των επιδοτήσεων, η μείωση κρατικών μεταβιβάσεων, ο περιορισμός της δημόσιας απασχόλησης, το πάγωμα ή ακύρωση πολλών δημοσίων περιφερειακών έργων, η παράκαμψη της γραφειοκρατίας και η βαθιά αναδιάρθρωση του κράτους αποτέλεσαν τον πυρήνα της πολιτικής του.
Η περίφημη «motosierra», το αλυσοπρίονο που κρατούσε προεκλογικά στα χέρια του, δεν ήταν απλά ένα επικοινωνιακό σύνθημα. Μετέφρασε σε πολιτική πράξη την αντίληψη ότι το χρόνιο δημοσιονομικό έλλειμμα ήταν η ρίζα ενός μεγάλου μέρους των προβλημάτων της Αργεντινής. Και ότι η κατάσταση έπρεπε να αναστραφεί με βίαιο και ταχύ τρόπο.
Το 2025, για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, ο ομοσπονδιακός τομέας κατέγραψε δημοσιονομικό πλεόνασμα. Σύμφωνα με το Congressional Budget Office της Αργεντινής, δηλαδή σύμφωνα με τα πιο επίσημα στοιχεία, το 2025 το πρωτογενές πλεόνασμα έφθασε το 2,5% του ΑΕΠ και το χρηματοοικονομικό το 1,3%.
Για μια χώρα που επί χρόνια αντιμετώπιζε τα ελλείμματα ως σχεδόν μόνιμη κατάσταση, δεν πρόκειται μόνο για ένα νοικοκύρεμα, αλλά για μια ριζική αλλαγή του «οικονομικού καθεστώτος».
Η δημοσιονομική προσαρμογή συνοδεύτηκε από απελευθέρωση της οικονομίας. Ο Milei προχώρησε σε κατάργηση ή περιορισμό εκατοντάδων ρυθμίσεων, σε άνοιγμα των εισαγωγών, σε απελευθέρωση των εξαγωγών, και σε απλοποίηση των διαδικασιών. Σε μια προσπάθεια προσέλκυσης ιδιωτικών επενδύσεων και αλλαγής του πλαισίου για τις επενδύσεις μεγάλης κλίμακας.
Η λογική είναι απλή και σαφής. Η Αργεντινή δεν μπορεί να αναπτυχθεί μόνιμα στηριζόμενη στην κρατική κατανάλωση και στις επιδοτήσεις. Πρέπει να αξιοποιήσει τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα στον τομέα της ενέργειας, της αγροτικής παραγωγής, των εξορύξεων και των φυσικών πόρων.
Η «Vaca Muerta» είναι το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα. Το Vaca Muerta που στα ισπανικά σημαίνει «Νεκρή Αγελάδα» είναι μια τεράστια γεωλογική σχιστολιθική περιοχή πλούσια σε υδρογονάνθρακες, η οποία βρίσκεται στη λεκάνη Neuquén στην Παταγονία της Αργεντινής. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους ενεργειακούς θησαυρούς παγκοσμίως, αφού είναι η δεύτερη μεγαλύτερη «reserve shale» φυσικού αερίου στον κόσμο και την τέταρτη μεγαλύτερη σε «shale» πετρέλαιο.
Έχει τεράστια οικονομική σημασία, αφού θα μπορούσε να αποτελέσει τον βασικό μοχλό ανάκαμψης της ενεργειακής βιομηχανίας της Αργεντινής, παράγοντας πλέον περισσότερο από το μισό του πετρελαίου και του φυσικού αερίου της χώρας και μετατρέποντάς την σε εξαγωγική δύναμη. Η αξιοποίηση του θα προσελκύσει μαζικές επενδύσεις από πολυεθνικούς κολοσσούς ενέργειας.
Ανάλογη είναι η προοπτική στο λίθιο και σε άλλες εξορύξεις, καθώς και στην αγροτική παραγωγή. Και ειδικότερα στην οινοπαραγωγή και στην ποικιλία Malbec, όπως είχαμε αναλύσει στο άρθρο: «Ο Μιλέι, το αλυσοπρίονο και το κόκκινο διαμάντι της Αργεντινής», εδώ.
Η οικονομία αναπτύχθηκε κατά 4,4% το 2025, μετά την ύφεση που προκάλεσε το αρχικό σοκ της προσαρμογής. Για το 2026, ο OECD προβλέπει ανάπτυξη κατά 2,8%, ενώ για το 2027 κατά 3,5%, με την ενέργεια, τις εξορύξεις και τις αγροτικές εξαγωγές να αποτελούν βασικούς κινητήρες.
Βέβαια, κανένα οικονομικό «θαύμα» δεν πρέπει να αξιολογείται μόνο από τους μακροοικονομικούς δείκτες. Η θεραπεία του Milei είχε και πραγματικό κοινωνικό κόστος. Η ανεργία έφθασε περίπου στο 7,5% στο τέλος του 2025, περίπου μία μονάδα υψηλότερα από έναν χρόνο πριν, ενώ αυξήθηκε και η άτυπη απασχόληση.
Η βιομηχανία και η κατασκευή αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο. Η βιομηχανική παραγωγή μειώθηκε σημαντικά και δεκάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας χάθηκαν, καθώς οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν υψηλό χρηματοδοτικό κόστος, ισχυρότερο ανταγωνισμό από τις εισαγωγές και την περιορισμένη εσωτερική ζήτηση.
Αυτό είναι ίσως το κύριο χαρακτηριστικό της σημερινής Αργεντινής. Η μακροοικονομική σταθεροποίηση προχωρά ταχύτερα από την αποκατάσταση της οικονομικής ευημερίας όλων των πολιτών.
Η εικόνα βέβαια είναι πιο σύνθετη από μια απλή ιστορία κοινωνικής επιδείνωσης. Η φτώχεια, η οποία στο πρώτο εξάμηνο του 2024 είχε εκτιναχθεί στο 52,9%, υποχώρησε στο 28,2% το δεύτερο εξάμηνο του 2025. Η ακραία φτώχεια περιορίστηκε στο 6,3%. Πρόκειται σαφώς για μια από τις πιο σημαντικές αλλαγές της περιόδου αυτής.
Η μείωση του πληθωρισμού, η αποκατάσταση της αγοραστικής δύναμης και η καλύτερη στόχευση ορισμένων κοινωνικών προγραμμάτων φαίνεται ότι άρχισαν να αντιστρέφουν μέρος του αρχικού κοινωνικού σοκ.
Το δυσκολότερο και πιο ουσιαστικό επίτευγμα του Milei ήταν το «πόλεμος» κατά του ελλείμματος. Το επόμενο είναι να αποδείξει ότι μια οικονομία με μικρότερο κράτος, χαμηλότερο πληθωρισμό και μεγαλύτερη ελευθερία μπορεί να παράγει διατηρήσιμη ανάπτυξη, καλές θέσεις εργασίας και υψηλότερα πραγματικά εισοδήματα.
Εδώ εντοπίζεται και ο μεγαλύτερος κίνδυνος. Η Αργεντινή μπορεί να αποκτήσει μια εξαιρετικά ανταγωνιστική εξαγωγική οικονομία στους υδρογονάνθρακες, στο λίθιο και στη γεωργία, αλλά ταυτόχρονα κινδυνεύει να χάσει σημαντικό μέρος της παραδοσιακής βιομηχανικής της βάσης.
Η συνολική οικονομική μεταρρύθμιση επομένως θα κριθεί όχι μόνο από το αν θα διατηρηθεί το δημοσιονομικό πλεόνασμα, αλλά από το αν θα δημιουργήσει ένα νέο επενδυτικό κύκλο. Αυτό σημαίνει χαμηλότερους φόρους, βαθύτερη πιστωτική αγορά, περισσότερες ιδιωτικές επενδύσεις, παραγωγικότερη εργασία και σταθερούς κανόνες.
Ο Milei επιχειρεί ακόμη και θεσμική θωράκιση της αλλαγής που συντελείται. Το σχέδιο μεταρρύθμισης του καταστατικού της κεντρικής τράπεζας προβλέπει μεγαλύτερη ανεξαρτησία και απαγόρευση άμεσης ή έμμεσης χρηματοδότησης του Δημοσίου από την BCRA, (Banco Central de la República Argentina) δηλαδή από την Κεντρική Τράπεζα της Αργεντινής. Η BCRA χρηματοδοτούσε μέρος των δημοσιονομικών ελλειμμάτων της Αργεντινής. Κι έτσι το δημοσιονομικό έλλειμμα οδηγούσε σε χρηματοδότηση από την BCRA, αυτή οδηγούσε σε αύξηση της νομισματικής βάσης, με αποτέλεσμα την υποτίμηση του πέσο και τον υψηλότερο πληθωρισμό.
Εάν το πετύχει, η Αργεντινή μπορεί να περάσει από την οικονομία των ελλειμμάτων, των επιδοτήσεων και του πληθωρισμού σε μια οικονομία κεφαλαίου, εξαγωγών και ιδιωτικών επενδύσεων. Εάν αποτύχει, η χώρα κινδυνεύει να μείνει με τη μισή μεταρρύθμιση. Δηλαδή με χαμηλότερο πληθωρισμό και μικρότερο κράτος, αλλά χωρίς αρκετή ανάπτυξη και χωρίς αρκετές νέες θέσεις εργασίας.
Επομένως, οι πρώτες 1.000 ημέρες του Milei, δεν είναι ακόμη το τέλος της ιστορίας. Είναι το τέλος της πρώτης μόνο πράξης.
Η Αργεντινή έχει αποδείξει ότι μπορεί να αλλάξει κατεύθυνση. Έχει μειώσει δραστικά τον πληθωρισμό, έχει πετύχει δημοσιονομικά πλεονάσματα, έχει ενισχύσει τα αποθεματικά της και έχει επιστρέψει στις διεθνείς αγορές ως μια οικονομία με πολύ μεγαλύτερη αξιοπιστία. Το ίδιο το ΔΝΤ έχει αναγνωρίσει ότι η χώρα βρίσκεται πλέον σε σαφώς καλύτερη θέση για να εξυπηρετήσει το χρέος της.
Ωστόσο, το μεγάλο ερώτημα από εδώ και πέρα είναι διαφορετικό. Μπορεί η επιστροφή στη δημοσιονομική πειθαρχία να μετατραπεί σε επιστροφή στην ευημερία; Αυτό είναι που θα κρίνει τελικά αν ο Javier Milei είναι απλώς ο πολιτικός που σταμάτησε την οικονομική κατρακύλα της Αργεντινής ή ο ηγέτης που πραγματικά την επιστρέφει τη χώρα στην οικονομική ελευθερία.
Μπορείτε να διαβάσετε προηγούμενα άρθρα που παρακολουθούσαν και ανέλυαν τη στροφή της Αργεντινής από τον κρατισμό του Περονισμού στην οικονομική ελευθερία του Milei.
«Η έκρηξη του οικονομικού φιλελευθερισμού στην Αργεντινή», εδώ
«Κερδίζει το οικονομικό και κοινωνικό στοίχημα της Αργεντινής;», εδώ
«Το στοίχημα του Μιλέι ανοίγει τον δρόμο στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις», εδώ
Σήμερα : 554
Αυτη την εβδομάδα : 3879
Αυτόν το μήνα : 29166
Συνολικά : 9928969
