Η Βραζιλία είναι «πλέον μια δεξιά χώρα»: Η μεγάλη πολιτική μετατόπιση – Τι σημαίνει η άνοδος Μπολσονάρου

Η Βραζιλία βρίσκεται μπροστά σε μια ιστορική πολιτική ανατροπή, με την οικογένεια Μπολσονάρου να διεκδικεί την επιστροφή της στην εξουσία και την Αριστερά να αντιμετωπίζει τη σοβαρότερη ίσως δοκιμασία των τελευταίων δεκαετιών.

Η επικράτηση του Φλάβιο Μπολσονάρου στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών της 4ης Οκτωβρίου δεν αποτελεί μόνο προσωπική επιτυχία του 45χρονου γιου του πρώην προέδρου.

Αποτυπώνει μια ευρύτερη μετατόπιση του πολιτικού συσχετισμού, με πιθανές συνέπειες για τους δημοκρατικούς θεσμούς, την οικονομία και τις σχέσεις της μεγαλύτερης χώρας της Λατινικής Αμερικής με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Όπως επισημαίνει ο Economist, η πολιτική περίοδος που διαμόρφωσε τη σύγχρονη Βραζιλία φαίνεται να ολοκληρώνεται. Το Εργατικό Κόμμα (PT), το οποίο κυριάρχησε για το μεγαλύτερο μέρος της τελευταίας 25ετίας, βλέπει την επιρροή του να περιορίζεται, παρά τις κοινωνικές και οικονομικές πολιτικές που καθόρισαν τη φυσιογνωμία της χώρας.

Βραζιλία: Η εκλογική ανατροπή και το παράδοξο της οικονομίας

Ο Φλάβιο Μπολσονάρου συγκέντρωσε 56,1 εκατομμύρια ψήφους, έναντι 53,8 εκατομμυρίων του 80χρονου Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, διαψεύδοντας τις δημοσκοπήσεις που προέβλεπαν οριακή αναμέτρηση.

Σύμφωνα με το BBC, η εκλογική επιτυχία του συνδέεται όχι μόνο με τη δική του απήχηση, αλλά και με τη δυσαρέσκεια απέναντι στον απερχόμενο πρόεδρο. Το παράδοξο είναι ότι η βραζιλιάνικη οικονομία εμφανίζει θετικές επιδόσεις. Η ανεργία βρίσκεται κοντά στο ιστορικό χαμηλό του 5,3%, ενώ το μέσο εισόδημα έχει φτάσει σε επίπεδα ρεκόρ.

Ωστόσο, οι πολίτες εξακολουθούν να εκφράζουν έντονη ανησυχία για την εγκληματικότητα, το ιδιωτικό χρέος και το κόστος διαβίωσης. Ο Λούλα επιχείρησε να αντιμετωπίσει τη δυσαρέσκεια αυξάνοντας κατά 15% τις παροχές του προγράμματος Bolsa Família, χωρίς όμως να ανατρέψει το αρνητικό πολιτικό κλίμα.

Η δυναστεία Μπολσονάρου και η ισχύς στο Κογκρέσο

Η ανατροπή δεν περιορίζεται στην προεδρική αναμέτρηση. Το Φιλελεύθερο Κόμμα αύξησε τις έδρες του στη Γερουσία από 15 σε 28, αποκτώντας σημαντική επιρροή στο νομοθετικό σώμα. Η εκλογή της Μισέλ Μπολσονάρου και του Κάρλος Μπολσονάρου στη Γερουσία ενισχύει περαιτέρω την παρουσία της οικογένειας στους θεσμούς.

Ο Economist υπογραμμίζει ότι, ακόμη και σε περίπτωση ήττας του Φλάβιο στον δεύτερο γύρο, το κόμμα του διαθέτει πλέον την ισχυρότερη κοινοβουλευτική παρουσία από την υιοθέτηση του Συντάγματος του 1988.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέα δεδομένα για τη διακυβέρνηση, ανεξάρτητα από το ποιος θα επικρατήσει στις 25 Οκτωβρίου.

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα αφορά την σχέση της οικογένειας Μπολσονάρου με το Ανώτατο Δικαστήριο. Ο πρώην πρόεδρος Ζαΐχ Μπολσονάρου καταδικάστηκε για συμμετοχή σε σχέδιο πραξικοπήματος μετά την εκλογική ήττα του, με τον γιο του να αμφισβητεί ανοιχτά τη δικαστική αντιμετώπισή του.

Οι New York Times επισημαίνουν ότι η ενίσχυση της δεξιάς στη Γερουσία θα μπορούσε να διευκολύνει πρωτοβουλίες για την απονομή αμνηστίας στον πρώην πρόεδρο και σε συμμετέχοντες στα επεισόδια της 8ης Ιανουαρίου 2023.

Παράλληλα, ενδέχεται να αυξήσει την πολιτική πίεση προς δικαστές που συμμετείχαν στις σχετικές αποφάσεις.

Ο παράγοντας Τραμπ και η νέα Λατινική Αμερική

Η πιθανή επιστροφή των Μπολσονάρου στην προεδρία αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία. Ο Φλάβιο Μπολσονάρου έχει ευθυγραμμιστεί πολιτικά με τον Ντόναλντ Τραμπ, προβάλλοντας συντηρητικές θέσεις και αυστηρότερη αντιμετώπιση των εγκληματικών οργανώσεων.

Οι New York Times εντάσσουν το εκλογικό αποτέλεσμα σε μια ευρύτερη ενίσχυση της δεξιάς στη Λατινική Αμερική, όπου η δυσαρέσκεια απέναντι στις κυβερνήσεις και η ανασφάλεια επηρεάζουν ολοένα περισσότερο τις εκλογικές επιλογές.

Για τον Λούλα, ο δεύτερος γύρος αποτελεί δύσκολη πολιτική δοκιμασία. Περίπου 33 εκατομμύρια πολίτες απείχαν από την πρώτη ψηφοφορία, ενώ εκατομμύρια άλλοι επέλεξαν μικρότερους συντηρητικούς σχηματισμούς. Το διακύβευμα, ωστόσο, υπερβαίνει την προεδρία.

Με πληροφορίες από Economist, New York Times, BBC