Σερβία: Πορεία μνήμης για τα δύο χρόνια από την τραγωδία στο Νόβι Σαντ και οι πολιτικές ανατροπές που ακολούθησαν

Με σιωπηρή πορεία και εκδηλώσεις στη μνήμη των 16 θυμάτων τιμάται σήμερα, 1η Νοεμβρίου, στη Σερβία η δεύτερη επέτειος από την κατάρρευση του τσιμεντένιου στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, στις 1 Νοεμβρίου 2024.

Οι εκδηλώσεις άρχισαν με πορεία που ξεκίνησε από το πανεπιστημιακό κάμπους και κατευθύνθηκε προς τον σταθμό, με τους φοιτητές να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, κρατώντας 16 στεφάνια, όσα και τα θύματα του δυστυχήματος.

Στον χώρο όπου σημειώθηκε η τραγωδία, πολίτες συνεχίζουν να συγκεντρώνονται για να αφήσουν λουλούδια και να ανάψουν κεριά στη μνήμη των νεκρών. Στο ίδιο σημείο έχει προγραμματιστεί για το μεσημέρι η κεντρική επιμνημόσυνη συγκέντρωση.

Από την τραγωδία στις μαζικές κινητοποιήσεις

Η φετινή επέτειος πραγματοποιείται σε ένα διαφορετικό πολιτικό περιβάλλον, καθώς το δυστύχημα αποτέλεσε την αφετηρία ενός ευρύτερου κύματος κοινωνικών αντιδράσεων που επηρέασε τις πολιτικές εξελίξεις στη χώρα.

Η κατάρρευση του στεγάστρου, μόλις τρεις μήνες μετά την ολοκλήρωση των εργασιών ανακαίνισης του σιδηροδρομικού σταθμού, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και έφερε στο προσκήνιο καταγγελίες για διαφθορά στον κρατικό μηχανισμό.

Με τους φοιτητές να αναλαμβάνουν πρωταγωνιστικό ρόλο, οι διαμαρτυρίες επεκτάθηκαν σταδιακά σε ολόκληρη τη Σερβία, αποκτώντας χαρακτηριστικά μαζικού κινήματος.

Από τις πρώτες ημέρες μετά το δυστύχημα, οι κινητοποιήσεις περιλάμβαναν καθημερινούς αποκλεισμούς δρόμων και συμβολικές συγκεντρώσεις με 16 λεπτά σιγής, ένα για κάθε άνθρωπο που έχασε τη ζωή του.

Βασικό αίτημα των διαδηλωτών ήταν η διερεύνηση των συνθηκών της τραγωδίας και η απόδοση τόσο ποινικών όσο και πολιτικών ευθυνών.

Η αυξανόμενη πίεση οδήγησε τον Ιανουάριο του 2025 στην παραίτηση του τότε πρωθυπουργού Μίλος Βούτσεβιτς, ενώ τον Μάρτιο πραγματοποιήθηκε στο Βελιγράδι μία από τις μεγαλύτερες αντικυβερνητικές συγκεντρώσεις των τελευταίων δεκαετιών, με εκατοντάδες χιλιάδες συμμετέχοντες.

Η «Φοιτητική Λίστα» και οι πολιτικές εξελίξεις

Το κίνημα απέκτησε στη συνέχεια οργανωμένη πολιτική εκπροσώπηση μέσω της δημιουργίας της «Φοιτητικής Λίστας», στην οποία συμμετείχαν πανεπιστημιακοί, επιστήμονες και εκπρόσωποι του πολιτισμού.

Κεντρικές επιδιώξεις του νέου σχηματισμού αποτέλεσαν η καταπολέμηση της διαφθοράς, η ενίσχυση της διαφάνειας στα δημόσια έργα και η λογοδοσία των αρμόδιων αρχών.

Σύμφωνα με το παρεχόμενο κείμενο, στις βουλευτικές εκλογές της 25ης Οκτωβρίου 2026, η «Φοιτητική Λίστα» συγκέντρωσε υψηλά ποσοστά, μεταβάλλοντας τους πολιτικούς συσχετισμούς και οδηγώντας στον τερματισμό της πολυετούς διακυβέρνησης του Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος (SNS) του Αλεξάνταρ Βούτσιτς.

Παράλληλα, η νέα πολιτική κατάσταση συνοδεύεται, σύμφωνα με το ίδιο κείμενο, από την έναρξη εκτεταμένων ερευνών της Εισαγγελίας Οργανωμένου Εγκλήματος για υποθέσεις διαφθοράς στον κατασκευαστικό κλάδο.

Δύο χρόνια μετά την τραγωδία, τα λουλούδια, τα στεφάνια και τα μηνύματα που αφήνουν οι πολίτες στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ εξακολουθούν να συμβολίζουν το αίτημα για πλήρη διερεύνηση της υπόθεσης και απόδοση δικαιοσύνης.