Το «Λάθος» του Σαμαράκη έγινε διεθνής ταινία

Ένας άντρας συλλαμβάνεται σε μια χώρα όπου το καθεστώς ελέγχει τα πάντα. Ένας ανακριτής αναλαμβάνει να αποδείξει την ενοχή του, εφαρμόζοντας ένα σχέδιο που θεωρείται αλάνθαστο. Κάθε λέξη, κάθε αντίδραση και κάθε φαινομενικά τυχαία συνάντηση είναι μέρος μιας προσεκτικά οργανωμένης παγίδας. Ώσπου συμβαίνει κάτι που κανείς δεν είχε προβλέψει.

Εξήντα ένα χρόνια μετά την πρώτη έκδοσή του, το «Λάθος» του Αντώνη Σαμαράκη επιστρέφει στον κινηματογράφο, αυτή τη φορά ως αγγλόφωνο δυστοπικό θρίλερ με διεθνές καστ. Η νέα ταινία του Θεόφιλου Παπαστυλιανού, μια συμπαραγωγή Ελλάδας και Λετονίας, συμμετέχει στο διαγωνιστικό πρόγραμμα Baltic Film Competition του 30ού Φεστιβάλ Black Nights του Ταλίν. Η συμμετοχή της επανέρχεται στη διεθνή δημοσιότητα μέσα από σημερινό αφιέρωμα του Cineuropa στις λετονικές παραγωγές που παρουσιάζονται σε μεγάλα φεστιβάλ.

Στους πρωταγωνιστικούς ρόλους εμφανίζονται ο Ντέιβιντ Ντόσον, γνωστός από το «Peaky Blinders», ως Ανακριτής, ο Άρθουρ ΜακΜπέιν ως Ύποπτος και ο Ραλφ Λιτλ ως Μάνατζερ. Συμμετέχουν ακόμη η Άντζελα Μπρούσκου, η Λιν Ρενέ, η Σάρα Ακόκια και η Τζόρτζια Σμολ. Η ταινία έχει διάρκεια 94 λεπτών και αποτελεί το σκηνοθετικό ντεμπούτο του Παπαστυλιανού σε μεγάλου μήκους παραγωγή.

Η ιστορία εκτυλίσσεται σε μια απροσδιόριστη χώρα του μέλλοντος, όπου η εξουσία έχει χωρίσει τους πολίτες σε δύο στρατόπεδα: όσους βρίσκονται με το Καθεστώς και όσους στέκονται απέναντί του. Στον κόσμο αυτό, η παρακολούθηση, η προπαγάνδα και ο φόβος έχουν διαμορφώσει μια κοινωνία που υπακούει χωρίς να αμφισβητεί. Ο Ανακριτής προσπαθεί να συντρίψει ψυχολογικά τον Ύποπτο, αλλά όσο προχωρά η αποστολή του τόσο περισσότερο κλονίζεται η δική του βεβαιότητα.

Η κινηματογραφική μεταφορά αξιοποιεί τη σκοτεινή αρχιτεκτονική της Ρίγας, με άδειους διαδρόμους, υπόγεια γκαράζ, ψυχρούς εσωτερικούς χώρους και κτίρια που μοιάζουν να ανήκουν σε μια πόλη έξω από τον χρόνο. Τα γυρίσματα έγιναν στη Λετονία και στην Ελλάδα, ενώ τη διεύθυνση φωτογραφίας υπογράφει ο Θοδωρής Ζαχαράκης, τη μουσική ο Δημήτρης Φέσσας και τη σκηνογραφία ο Μιχαήλ Σαμιώτης.

Ο Παπαστυλιανός είχε γνωρίσει το βιβλίο ως έφηβος και το ξαναδιάβασε χρόνια αργότερα στην αγγλική του μετάφραση. Όπως είχε εξηγήσει σε παλαιότερο ρεπορτάζ της LiFO από τα γυρίσματα της ταινίας στην Αθήνα, τον προσέλκυσε ιδιαίτερα η οργουελιανή ατμόσφαιρα του μυθιστορήματος και η δυνατότητα να μεταφέρει την ιστορία σε έναν κόσμο όπου η καταπίεση μπορεί να κρύβεται πίσω από την εικόνα μιας ήρεμης, ευημερούσας κοινωνίας.

Το «Λάθος» κυκλοφόρησε το 1965, δύο χρόνια πριν από την επιβολή της δικτατορίας στην Ελλάδα, και εξελίχθηκε σε ένα από τα πιο πολυμεταφρασμένα έργα της ελληνικής λογοτεχνίας. Το 1966 τιμήθηκε με το Βραβείο των Δώδεκα και το 1970 απέσπασε το Μεγάλο Βραβείο Αστυνομικής Λογοτεχνίας στη Γαλλία. Η αλληγορία του Σαμαράκη για έναν κρατικό μηχανισμό που επιχειρεί να ελέγξει ακόμη και τη σκέψη των ανθρώπων είχε προκαλέσει τον θαυμασμό συγγραφέων όπως ο Άρθουρ Μίλερ, ο Γκράχαμ Γκριν και ο Ζορζ Σιμενόν.

Το 1975 ο Γερμανός σκηνοθέτης Πέτερ Φλάισμαν είχε μεταφέρει το μυθιστόρημα στη μεγάλη οθόνη με την ταινία «La Faille» («Ο τρίτος βαθμός»), στην οποία πρωταγωνιστούσαν ο Μισέλ Πικολί, ο Ούγκο Τονιάτσι και ο Μάριο Άντορφ, με μουσική του Ένιο Μορικόνε. Η νέα μεταφορά επιστρέφει στο ψυχολογικό παιχνίδι ανάμεσα στον Ανακριτή και τον Ύποπτο, διατηρώντας την κεντρική σύγκρουση ανάμεσα στην κρατική εξουσία και στην ανθρώπινη συνείδηση.

Την παραγωγή υπογράφουν η Argonauts Productions, σε συμπαραγωγή με τη λετονική Mima Films και την ΕΡΤ. Το ελληνικό κοινό θα έχει την ευκαιρία να παρακολουθήσει την ταινία στο 67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, στις 13 και 14 Νοεμβρίου. Η διανομή της στις ελληνικές αίθουσες έχει προγραμματιστεί για τις αρχές του 2027 από την Tanweer.

Με στοιχεία από Cineuropa