Οι χώρες όπου τα παιδιά δεν θα μπορέσουν ποτέ να μετρήσουν τα άστρα / Τι φταίει / Οι επιπτώσεις στην υγεία

Κάποτε οι άνθρωποι μετρούσαν τα άστρα. Τώρα, σε πολλές περιοχές του πλανήτη, παιδιά μεγαλώνουν χωρίς να μπορέσουν ποτέ να δουν τον Γαλαξία από την αυλή του σπιτιού τους. Τα φώτα των αστεριών που καθοδηγούσαν τους προγόνους μας σβήνουν κάτω από το πέπλο της αστικής φωτορύπανσης. Η σύγκριση ανάμεσα στο φυσικό στερέωμα και τις μολυσμένες από το φως πόλεις αποκαλύπτει ότι ορισμένες χώρες θυμίζουν πλέον λιγότερο τον πλανήτη Γη και περισσότερο ένα μόνιμα φωτισμένο στάδιο.

Σε διεθνές επίπεδο, κατά μέσο όρο το 80% του παγκόσμιου πληθυσμού διαβιώνει κάτω από έναν υπερφωτισμένο θόλο. Η κατάσταση γίνεται δραματική στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη, όπου το ποσοστό των κατοίκων που στερούνται τη θέα του Γαλαξία ξεπερνά το 99%.

Η πραγματικότητα αυτή κρύβει μια θλιβερή αλήθεια: μια ολόκληρη γενιά παιδιών μεγαλώνει πλέον χωρίς να έχει αντικρίσει ποτέ, από την αυλή του σπιτιού της, τον γαλαξία που καθοδηγούσε τους προγόνους μας.

1. Τα πιο επιβαρυμένα, σε σχέση με την μικρή τους έκταση, σημεία από τη φωτορύπανση

Οι δείκτες τεχνητής λαμπρότητας του World Population Review, οι οποίοι στηρίζονται σε δορυφορικά δεδομένα της NASA, αποτυπώνουν την παγκόσμια κατάταξη της φωτορύπανσης. Η συγκεκριμένη λίστα μετρά πόσο υπερβαίνει η τεχνητή ακτινοβολία την καθαρότητα του νυχτερινού στερεώματος, φέρνοντας στην κορυφή της μαθηματικής μέτρησης ορισμένες μικροσκοπικές, πυκνοκατοικημένες περιοχές:

Βατικανό: Καταγράφει την υψηλότερη μέση τιμή τεχνητής ακτινοβολίας στον κόσμο.

Μονακό & Μακάο: Ακολουθούν αμέσως μετά στην κατάταξη.

Πρόκειται για κρατίδια-πόλεις που στερούνται παντελώς υπαίθρου, δασών ή αγροτικών εκτάσεων. Επειδή κάθε τετραγωνικό μέτρο του εδάφους τους είναι πλήρως οικοδομημένο, δεν υφίσταται κανένα «σκοτεινό καταφύγιο» για να μειώσει τον γενικό μέσο όρο, με αποτέλεσμα ολόκληρη η επικράτεια να εκπέμπει μόνιμα φως. Στην ίδια κατηγορία, το Μπαχρέιν και η Σιγκαπούρη συμπληρώνουν την πρώτη πεντάδα, εκπέμποντας τεχνητό φως πολλαπλάσιο από τον διεθνή μέσο όρο.

2.Η περίπτωση της Σιγκαπούρης

Αν όμως τα μικροσκοπικά κρατίδια προηγούνται στη στατιστική λόγω μεγέθους, η Σιγκαπούρη αποτελεί το πραγματικό παγκόσμιο ορόσημο της ακραίας φωτορύπανσης για τους επιστήμονες. Σύμφωνα με τον εμβληματικό Παγκόσμιο Άτλαντα Φωτεινότητας Τεχνητού Νυχτερινού Ουρανού, αποτελεί τη μόνη μεγάλη σε πληθυσμό χώρα στον πλανήτη όπου ολόκληρος ο πληθυσμός, χωρίς την παραμικρή εξαίρεση, στερείται το σκοτάδι.

Στη Σιγκαπούρη, εκατομμύρια άνθρωποι διαβιώνουν κάτω από έναν θόλο τόσο λαμπερό, ώστε το ανθρώπινο μάτι αδυνατεί να ενεργοποιήσει πλήρως τη νυχτερινή όραση.

Η τεχνητή φωτεινότητα εκεί εκτοξεύεται σε επίπεδα περίπου 4.000 φορές υψηλότερα από το φυσικό νυχτερινό υπόβαθρο.

Σε παρόμοιες συνθήκες, αλλά με μικρότερη πληθυσμιακή καθολικότητα, κινούνται και άλλες χώρες:

Κουβέιτ: Το 98% του πληθυσμού ζει υπό το ίδιο καθεστώς έντονης λάμψης από τεχνητό φως.

Κατάρ: Ακολουθεί με ποσοστό 97%.

Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα: Αγγίζουν το 93%.

Στα κράτη αυτά, η απώλεια της νυχτερινής θέας λαμβάνει καθολικές διαστάσεις.

Στο Σαν Μαρίνο, το Κουβέιτ, το Κατάρ και τη Μάλτα, το 100% των κατοίκων δεν μπορεί πλέον να αντικρίσει τα αστέρια από το σπίτι του.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ακολουθούν σε απόσταση αναπνοής με 99%, ενώ η Σαουδική Αραβία και το Ισραήλ αγγίζουν το 97% και 96% αντίστοιχα.

3. Η εξαφάνιση του Γαλαξία

Η απλή καταγραφή της φωτεινότητας αδυνατεί να αποτυπώσει το πραγματικό πολιτισμικό και ανθρώπινο κόστος. Για τον λόγο αυτό, οι επιστήμονες μέτρησαν το ποσοστό των πολιτών ανά χώρα που στερούνται πλέον τη θέα του Γαλαξία.

Καθεστώς απόλυτου αποκλεισμού (100%): Στο Σαν Μαρίνο, το Κουβέιτ, το Κατάρ και τη Μάλτα, το σύνολο των κατοίκων αδυνατεί να αντικρίσει τον Γαλαξία από τον τόπο κατοικίας του.

Υψηλά ποσοστά επιβάρυνσης: Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ακολουθούν σε απόσταση αναπνοής με 99%, ενώ η Σαουδική Αραβία και το Ισραήλ αγγίζουν το 97% και 96% αντίστοιχα.

Σε διεθνές επίπεδο, κατά μέσο όρο το 80% του παγκόσμιου πληθυσμού διαβιώνει κάτω από έναν υπερφωτισμένο θόλο που κρύβει τα αστέρια. Το πρόβλημα λαμβάνει ακόμα μεγαλύτερες διαστάσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη, όπου το ποσοστό των κατοίκων που στερούνται τη θέα του Γαλαξία ξεπερνά το 99%.

4. Ραγδαία επιδείνωση πέρα από τις προβλέψεις

Ακόμη και στις ήδη επιβαρυμένες περιοχές, το πρόβλημα εντείνεται με γεωμετρική πρόοδο. Οι δορυφορικές καταγραφές δείχνουν ότι η τεχνητά φωτισμένη επιφάνεια του πλανήτη επεκτάθηκε κατά τουλάχιστον 49% μεταξύ 1992 και 2017. Στην πραγματικότητα, η άνοδος ενδέχεται να αγγίζει το 270%, καθώς τα όργανα των δορυφόρων αδυνατούν να εντοπίσουν πλήρως το μπλε φως των σύγχρονων λαμπτήρων LED.

Παράλληλα, παρατηρήσεις εθελοντών στο πλαίσιο προγραμμάτων «επιστήμης των πολιτών» για την ορατότητα των αστεριών αποκαλύπτουν ότι η τεχνητή λάμψη του νυχτερινού θόλου αυξάνεται διεθνώς κατά περίπου 10% ετησίως. Ο συγκεκριμένος ρυθμός απειλεί να διπλασιάσει την παγκόσμια επιβάρυνση σε λιγότερο από μία οκταετία.

Η μετάβαση των σύγχρονων πόλεων από τον παραδοσιακό φωτισμό νατρίου στην τεχνολογία LED δημιουργεί μια επικίνδυνη οφθαλμαπάτη στα επιστημονικά δεδομένα.

Οι δορυφορικοί αισθητήρες, λόγω χαμηλής ευαισθησίας στα μπλε μήκη κύματος που εκπέμπουν οι νέοι λαμπτήρες, υποεκτιμούν την πραγματική κλίμακα του προβλήματος, κρύβοντας την αληθινή διάσταση της φωτεινής απειλής.

5. Οι επιπτώσεις στον ανθρώπινο οργανισμό και το οικοσύστημα

Οι συνέπειες από την απώλεια του σκοτεινού ουρανού εκτείνονται πολύ πέρα από την αδυναμία παρατήρησης των άστρων.

Το μπλε φως, το οποίο εκπέμπουν οι σύγχρονοι λαμπτήρες LED and οι ψηφιακές οθόνες, μπλοκάρει την ορμόνη του ύπνου (μελατονίνη) δύο φορές πιο έντονα σε σύγκριση με τα παλαιότερα, θερμά φώτα. Η συγκεκριμένη έκθεση μπορεί να απορρυθμίσει το βιολογικό ρολόι του οργανισμού έως και τρεις ώρες. Η χρόνια διαταραχή του συγκεκριμένου κύκλου συνδέεται άμεσα με την εμφάνιση κατάθλιψης, καρδιαγγειακών παθήσεων, διαβήτη και μεταβολικών διαταραχών.

Ανάλογα πλήγματα δέχεται και η άγρια ζωή. Περίπου το 30% των σπονδυλωτών και περισσότερο από το 60% των ασπόνδυλων οργανισμών είναι νυκτόβια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο οδικός φωτισμός κοντά στις ακτές, ο οποίος αποπροσανατολίζει τους νεοσσούς των θαλάσσιων χελωνών, οδηγώντας τους προς τη στεριά και το οδόστρωμα αντί για την ασφάλεια του ωκεανού.

Η ευρύτερη εικόνα αποκαλύπτει ότι η ίδια τεχνητή λάμψη αναδιαμορφώνει αθόρυβα και βίαια τη βιολογία των ανθρώπων και των ζώων.

6. Τα τελευταία καταφύγια του έναστρου ουρανού

Στον αντίποδα της παγκόσμιας κατάταξης, ελάχιστα κράτη έχουν καταφέρει να κρατήσουν μακριά την τεχνητή λάμψη, διασώζοντας τη φυσική νυχτερινή τους ταυτότητα.

Η Κεντροαφρικανική Δημοκρατία καταγράφει τη χαμηλότερη μέση τιμή τεχνητής ακτινοβολίας παγκοσμίως, με το Νότιο Σουδάν και το Τσαντ να ακολουθούν αμέσως μετά στη λίστα. Περισσότερο από τα τρία τέταρτα των κατοίκων στις συγκεκριμένες περιοχές εξακολουθούν να απολαμβάνουν έναν αυθεντικό νυχτερινό θόλο.

Η γεωγραφική κατανομή των περιοχών με τη χαμηλότερη φωτορύπανση αναδεικνύει μια σαφή πραγματικότητα: η πλειονότητα των κρατών που βρίσκονται στη βάση της φωτεινότητας εντοπίζεται στην αφρικανική ήπειρο, όπου αχανείς εκτάσεις γης παραμένουν αποκομμένες από τα μεγάλα ηλεκτρικά δίκτυα.

Ξεχωριστή εξαίρεση αποτελεί το Νιούε, ένα μικροσκοπικό νησιωτικό κράτος στον Ειρηνικό Ωκεανό. Η περιοχή έγραψε ιστορία το 2020, καθώς αποτέλεσε την πρώτη χώρα στον κόσμο που έλαβε την επίσημη πιστοποίηση ως Διεθνές Καταφύγιο Σκοτεινού Ουρανού.

7. Ο έναστρος ουρανός ως διεθνής προορισμός

Η απουσία φωτορύπανσης μετατρέπεται πλέον σε ισχυρό αναπτυξιακό και οικονομικό πλεονέκτημα για αρκετές περιοχές του πλανήτη, καθώς το σκοτάδι μετατρέπεται σε πόλο έλξης.

Έρημος Ατακάμα (Χιλή): Αποτελεί τον πλέον αναγνωρισμένο προορισμό για την παρατήρηση του διαστήματος παγκοσμίως. Προσελκύει ετήσια περισσότερους από 120.000 αστροτουρίστες, οι οποίοι επισκέπτονται κορυφαίες εγκαταστάσεις, όπως τα αστεροσκοπεία ALMA και ESO.

Φυσικό Καταφύγιο NamibRand (Ναμίμπια): Συγκαταλέγεται στα κορυφαία Διεθνή Καταφύγια Σκοτεινού Ουρανού της αφρικανικής ηπείρου. Οι ξενοδοχειακές υποδομές οικολογικού χαρακτήρα της περιοχής έχουν ανεγερθεί με ειδικές προδιαγραφές, ώστε να προσφέρουν ανεμπόδιστη θέα στο στερέωμα.

Η παγκόσμια αγορά του αστροτουρισμού αποτιμήθηκε σε περίπου 1,8 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025 και προβλέπεται να υπερδιπλασιαστεί έως το 2034. Η τάση αυτή τροφοδοτείται από ταξιδιώτες των αστικών κέντρων, οι οποίοι αναζητούν συνειδητά το σκοτάδι.

Το συμπέρασμα είναι σαφές: περιοχές που άλλοτε θεωρούνταν απομονωμένες και αναπτυξιακά παραμελημένες, σήμερα μετατρέπουν το προστατευμένο νυχτερινό τους περιβάλλον σε κορυφαίο τουριστικό αξιοθέατο.

naftemporiki.gr